ΛΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΕΣ

ΛΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΕΣ
Το εθνογλωσσικό μωσαϊκό της Ευρώπης

Τρίτη, 14 Απριλίου 2015

Οθωμανική Μακεδονία: 1. Γεωγραφία και Οικονομία


Του Μάριου Νοβακόπουλου

Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ έχει έκταση 67.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.  Γεωγραφικά, ορίζεται βόρεια από τα βουνά της Βαβούνας, του Μεσαπίου και του Όρβηλου, από όπου ξεκινά η Παλαιά Σερβία, ανατολικά από τον ποταμό Νέστο που τη χωρίζει από τη Θράκη, δυτικά από την Πίνδο και τη λίμνη Αχρίδα, ενώ νότια βρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος.
Χωρίζεται σε τρεις κυρίως μεγάλες ενότητες, ανάλογα με τη θέση της και τη σημερινή ιδιοκτησία των περιοχών αυτών.  Η νότια-ελληνική Μακεδονία είναι η Μακεδονία του Αιγαίου, η βόρεια-γιουγκοσλαβική είναι η Μακεδονία του Βαρδάρη και η βορειοανατολική-βουλγαρική είναι η Μακεδονία του Πιρίν.

Είναι χώρα κυρίως ορεινή, με σημαντικότερα βουνά το Πάικο, το Βέρνο, τον Όλυμπο, το Χολομώντα, το Φαλακρό, το Βόρα, το Βέρμιο, το Ρίλο, τον Όρβηλο κ.α.  Η Μακεδονία είναι σπαρμένη με πολλές λίμνες (Κερκίνη, Δοϊράνη, Καστοριάς, Βεγορίτιδα, Βόλβη, Κορώνεια, Πρέσπες, Αχρίδας κ.α.) και διαρρέεται από μεγάλους ποταμούς, με κυριότερους το Νέστο, το Στρυμόνα, τον Αξιό (Βαρδάρη), τον Αλιάκμονα κ.α.  Το ορεινό πεδίο διακόπτουν λίγες πεδιάδες, όλες σχεδόν στα νότια (Θεσσαλονίκης, Γιαννιτσών, Σερρών, Δράμας).
Άτυπη πρωτεύουσα της Μακεδονίας είναι η νύμφη του Θερμαϊκού κόλπου, η κοσμοξακουσμένη Θεσσαλονίκη (τουρκ. Σελανίκ, σλαβ. Σολούν), η πιο σημαντική πόλη της Βαλκανικής χερσονήσου μετά την Κωνσταντινούπολη.  Ακολουθούν πολλές άλλες πόλεις, όπως οι Σέρρες (τουρκ. Σιρόζ, σλαβ. Σερ), η Έδεσσα (σλαβ. Βοδενά), η Βέροια (τουρκ. Καραφέρια, σλαβ. Βερ), το Μοναστήρι (τουρκ. Μαναστίρ, σλαβ. Μπίτολα), τα Σκόπια (Skopje) και η Αχρίδα (αλβ. Οχρί).